स्वदेस न्यूज (प्रतिनिधी) :-
आजची चांगली बातमी पुणे/साताराहून
गणपती उत्सव म्हटला की भक्ती, श्रद्धा, सजावट आणि उत्साह यांचे रंग डोळ्यांसमोर उभे राहतात. मात्र, याच उत्सवाला सामाजिक बांधिलकी आणि सांस्कृतिक जतनाची जोड दिली तर बाप्पाची आराधना आणखी अर्थपूर्ण ठरते. पुण्यातील कसबा पेठेतील नवग्रह मित्र मंडळ आणि साताऱ्यातील यादोगोपाळ पेठेतील पाठकजी कुटुंबीय यांच्या गणेशोत्सवात हेच वेगळेपण ठळकपणे जाणवते. एका ठिकाणी बाप्पाच्या चरणी हार-फुलांऐवजी वही-पेन अर्पण करून गरजू विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणाला हातभार लावला जात आहे, तर दुसरीकडे रांगोळीच्या माध्यमातून भारतीय कलेची आणि परंपरेची समृद्ध वाटचाल उलगडली जात आहे.
कसबा पेठेतील नवग्रह मित्र मंडळाने यंदाही ‘बाप्पा चरणी एक वही, एक पेन’ हा अनोखा सामाजिक उपक्रम राबविला आहे. दर्शनासाठी येणाऱ्या भाविकांनी हार, फुले किंवा अन्य भेटवस्तू आणण्याऐवजी एक वही, एक पेन किंवा शैक्षणिक साहित्य अर्पण करावे, असे आवाहन मंडळाकडून करण्यात आले आहे. जमा झालेले साहित्य मराठवाडा, विदर्भ तसेच पुण्यातील गरजू आणि आदिवासी भागातील शाळकरी विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचविले जाते. आतापर्यंत या उपक्रमातून ५५०० हून अधिक विद्यार्थ्यांना मदत झाली असून, यंदा आणखी दोन हजार विद्यार्थ्यांना मदत करण्याचे उद्दिष्ट मंडळाने ठेवले आहे.
‘फूल कोमेजून जाते; पण शिक्षणाचे रोपटे आयुष्यभर फुलत राहते,’ या विचारातून सुरू असलेल्या या उपक्रमाला पुणेकरांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळत आहे. त्यामुळे बाप्पाच्या चरणी अर्पण होणारी वही-पेन केवळ शैक्षणिक साहित्य न राहता अनेक विद्यार्थ्यांच्या भविष्यासाठी आशेचा किरण ठरत आहे.
दुसरीकडे, साताऱ्यातील पाठकजी कुटुंबीयांनी सलग अकराव्या वर्षी ‘रंगावली गणेश’ साकारत गणेशोत्सवाला कलेची अनोखी जोड दिली आहे. यंदा रांगोळी कलेला मध्यवर्ती स्थान देत ठिपक्यांची रांगोळी, कोलम, वारली रांगोळी, संस्कार भारती रांगोळी, धान्य-डाळींची रांगोळी, तांदळाची रांगोळी, चैत्रांगण, फुलांची रांगोळी, पाण्यावरची रांगोळी आणि मॅटवरील रांगोळी असे विविध प्रकार साकारण्यात आले आहेत.
ज्येष्ठ लेखक आणि समीक्षक पद्माकर पाठकजी यांच्या संकल्पनेतून ही आरास साकारली असून, भारतीय संस्कृती आणि परंपरा जपत कलेची आराधना करण्याचा प्रयत्न यातून करण्यात आला आहे. महाराष्ट्रातील रांगोळीपासून दक्षिण भारतातील कोलम, बंगालमधील अल्पना, राजस्थानातील मांडणा आणि बिहारमधील अरीपना अशा विविध प्रादेशिक परंपरांचा इतिहासही सजावटीत दृश्य स्वरूपात मांडण्यात आला आहे.
भाग्यश्री पाठकजी, माधव खोले आणि महेश जाधव यांनी विविध रांगोळ्या साकारल्या असून, अक्षय चिकलगे यांनी रांगोळीचा इतिहास दृश्य स्वरूपात मांडला आहे.
एक मंडळ आणि एक घर—गणपतीच्या आराधनेची दोन वेगळी रूपे; पण धागा मात्र एकच. बाप्पाच्या उत्सवातून समाजाला काहीतरी देण्याचा आणि आपल्या संस्कृतीतील सुंदर गोष्टी पुढच्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचा. त्यामुळे या दोन्ही गणेशोत्सवांत भक्तीबरोबरच सेवा, संस्कृती आणि सर्जनशीलतेचे दर्शन घडत आहे.
