स्वदेस न्यूज (प्रतिनिधी) :-
आजची चांगली बातमी आहे बंगळुरूहून
भारताच्या स्वदेशी तंत्रज्ञान क्षेत्रातून एक महत्त्वपूर्ण यश समोर आले आहे. बेंगळुरू येथील ‘विमाग लॅब्स’ या भारतीय स्टार्टअप कंपनीने पारंपरिक चुंबकांशिवाय चालणारी ‘व्हर्च्युअल मॅग्नेट सिंक्रोनस मोटर’ विकसित केली आहे. इलेक्ट्रिक वाहनांसाठी विकसित करण्यात आलेले हे तंत्रज्ञान यशस्वी ठरल्यास जागतिक ईव्ही उद्योगात भारतासाठी नव्या संधी निर्माण होऊ शकतात.
विशेष म्हणजे, कंपनीला या सॉफ्टवेअर-आधारित मोटर प्लॅटफॉर्मसाठी पाचवे भारतीय पेटंट मंजूर झाले आहे. सध्या इलेक्ट्रिक वाहनांच्या मोटर्समध्ये निओडिमियमसारख्या दुर्मिळ खनिजांपासून तयार केलेल्या कायमस्वरूपी चुंबकांचा वापर केला जातो. या चुंबकांच्या उत्पादन आणि पुरवठा साखळीवर चीनचे मोठे वर्चस्व आहे. जगातील ९० टक्क्यांहून अधिक दुर्मिळ चुंबकांच्या पुरवठ्यावर चीनचे नियंत्रण असल्याचे सांगितले जाते. त्यामुळे भारतासह अनेक देशांना या बाबतीत चीनवर अवलंबून राहावे लागते.
हीच अडचण दूर करण्यासाठी विमाग लॅब्सने अनोखे तंत्रज्ञान विकसित केले आहे. या मोटरमध्ये प्रत्यक्ष चुंबकांऐवजी तांब्याच्या कॉइल्स आणि स्टीलचा वापर केला जातो. कंपनीच्या विशेष सॉफ्टवेअरच्या मदतीने मोटरमध्ये आभासी चुंबकीय क्षेत्र तयार केले जाते. यासाठी ‘रोटेटिंग ट्रान्सफॉर्मर’च्या माध्यमातून कॉइल्सना वायरलेस पद्धतीने वीज पुरवली जाते. सॉफ्टवेअर दर सेकंदाला हजारो वेळा विद्युत प्रवाह नियंत्रित करून चुंबकीय क्षेत्राची ताकद आवश्यकतेनुसार कमी-जास्त करते.
या मोटरचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे तिची ब्रशलेस रचना. मोटरमध्ये घर्षण होणारे ब्रश किंवा स्लिप रिंग्स नसल्यामुळे झीज कमी होण्यास आणि देखभालीचा खर्च घटण्यास मदत होऊ शकते. कंपनीच्या दाव्यानुसार, या मोटरची कार्यक्षमता ९३ ते ९६ टक्क्यांपर्यंत असू शकते. तसेच भविष्यात ओव्हर-द-एअर (OTA) सॉफ्टवेअर अपडेट्सच्या माध्यमातून मोटरची कार्यक्षमता, वाहनाची रेंज आणि परफॉर्मन्स सुधारण्याचीही शक्यता आहे.
मनीष सेठ आणि डॉ. पियुष देसाई यांनी या कंपनीची स्थापना केली आहे. एक्सेलसारख्या गुंतवणूकदारांकडून कंपनीला सुमारे ५० लाख डॉलर म्हणजेच ४२ कोटी रुपयांचा निधी मिळाल्याची माहिती आहे. सध्या भारतीय दुचाकी, तीनचाकी आणि प्रवासी वाहन उत्पादक कंपन्यांसोबत या मोटरच्या प्रायोगिक चाचण्या सुरू आहेत.या तंत्रज्ञानामुळे इलेक्ट्रिक वाहन उद्योगातील चीनवरील अवलंबित्व कमी होण्यास मदत होऊ शकते. दुचाकी, तीनचाकी, कार, बस आणि अवजड वाहनांमध्येही भविष्यात या मोटरचा वापर होण्याची शक्यता आहे.
त्याचबरोबर औद्योगिक यंत्रसामग्री आणि रोबोटिक्स क्षेत्रासाठीही हे तंत्रज्ञान उपयुक्त ठरू शकते. एकूणच, विमाग लॅब्सचा हा संशोधनप्रयत्न यशस्वी ठरल्यास भारताच्या इलेक्ट्रिक वाहन उद्योगाला मोठी चालना मिळू शकते. दुर्मिळ खनिजांसाठी परदेशावरील अवलंबित्व कमी करून स्वदेशी तंत्रज्ञानाच्या बळावर जागतिक बाजारपेठेत भारताला नवी ओळख निर्माण करण्याची संधी मिळू शकते.
