स्वदेस न्यूज (प्रतिनिधी) :-
आजची चांगली बातमी आहे मदुराईहून
प्लास्टिक कचरा ही आज संपूर्ण जगासमोरील गंभीर पर्यावरणीय समस्या बनली आहे. प्लास्टिकच्या वाढत्या वापरामुळे जमिनीची सुपीकता, जलस्रोत आणि सागरी पर्यावरणावर विपरीत परिणाम होत आहे. मात्र, याच प्लास्टिक कचऱ्याचा योग्य वापर करून पर्यावरण संवर्धनासोबतच पायाभूत सुविधांच्या विकासाला हातभार लावता येतो, हे भारतातील ज्येष्ठ रसायनशास्त्रज्ञ डॉ. राजगोपालन वासुदेवन यांनी आपल्या संशोधनातून सिद्ध केले आहे. प्लास्टिक कचऱ्यापासून रस्ते तयार करण्याचे तंत्रज्ञान विकसित केल्यामुळे त्यांना ‘प्लास्टिक मॅन ऑफ इंडिया’ म्हणून ओळखले जाते.
डॉ. राजगोपालन वासुदेवन हे तामिळनाडूतील मदुराई येथील त्यागराजर अभियांत्रिकी महाविद्यालयात रसायनशास्त्राचे प्राध्यापक म्हणून कार्यरत होते. प्लास्टिकवर बंदी घालणे हा समस्येवरील एकमेव उपाय नसून, त्याचा पर्यावरणपूरक पुनर्वापर करणे अधिक महत्त्वाचे आहे, असा त्यांचा दृष्टिकोन होता. प्लास्टिक जाळल्यास किंवा जमिनीत पुरल्यास पर्यावरणाची हानी होऊ शकते. त्यामुळे या कचऱ्याचा उपयुक्त कामासाठी वापर कसा करता येईल, याचा त्यांनी अभ्यास सुरू केला.
या संशोधनातून प्लास्टिकचा वापर रस्ते बांधणीमध्ये करण्याची कल्पना पुढे आली. प्लास्टिकमधील बंधनकारक गुणधर्मांचा उपयोग करून डांबर आणि खडी यांच्यासोबत त्याचे मिश्रण करता येते, हे त्यांनी प्रयोगांद्वारे दाखवून दिले.
या तंत्रज्ञानामध्ये सर्वप्रथम गोळा केलेल्या योग्य प्रकारच्या प्लास्टिक कचऱ्याचे लहान तुकडे केले जातात. त्यानंतर ठरावीक तापमानाला गरम केलेल्या खडीवर या तुकड्यांचा थर दिला जातो. पुढे त्यामध्ये डांबर मिसळून रस्ते बांधणीसाठी आवश्यक असलेले मिश्रण तयार केले जाते.
या प्रक्रियेमुळे प्लास्टिकचा थर खडीला चिकटण्यास मदत होते. परिणामी, रस्त्याची मजबुती आणि पाण्यापासून संरक्षण करण्याची क्षमता सुधारू शकते. योग्य दर्जाचे साहित्य, प्रमाण आणि बांधकामाचे निकष पाळल्यास अशा रस्त्यांची टिकाऊपणाची क्षमता वाढवता येते.
डॉ. वासुदेवन यांनी २००१ च्या सुमारास या तंत्रज्ञानावर संशोधन सुरू केले. त्यानंतर २००२ मध्ये मदुराई येथील त्यागराजर अभियांत्रिकी महाविद्यालयाच्या परिसरात प्लास्टिकचा वापर करून रस्ता तयार करण्यात आला. हा प्रयोग त्यांच्या संशोधनातील महत्त्वाचा टप्पा ठरला. पुढे या तंत्रज्ञानाला मान्यता मिळाल्यानंतर देशातील विविध भागांत रस्ते बांधणीसाठी त्याचा वापर होऊ लागला. त्यांनी हे तंत्रज्ञान सार्वजनिक हितासाठी उपलब्ध करून देण्यावर भर दिला.
प्लास्टिकपासून रस्ते तयार करण्याचा सर्वांत महत्त्वाचा फायदा म्हणजे प्लास्टिक कचऱ्याचा पुनर्वापर होतो. यामुळे कचरा साठवणूक आणि विल्हेवाटीवरील ताण कमी करण्यास मदत होते. तसेच रस्ते बांधणीमध्ये डांबराची गरज कमी होऊ शकते. पावसाचे पाणी रस्त्याच्या संरचनेत शिरण्याचे प्रमाण कमी झाल्यास रस्त्याचे नुकसान रोखण्यासही मदत मिळू शकते.
पर्यावरणपूरक संशोधन आणि प्लास्टिक कचऱ्याच्या उपयुक्त पुनर्वापरासाठी केलेल्या उल्लेखनीय कार्याबद्दल डॉ. राजगोपालन वासुदेवन यांना भारत सरकारने पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित केले. त्यांच्या संशोधनामुळे वैज्ञानिक दृष्टिकोन, सामाजिक जबाबदारी आणि पर्यावरण संवर्धन यांचा सुंदर संगम घडून आला आहे.
